Pionieren op de Zuidas

De enige bewoners óp de Zuidas zijn wij voorlopig zelf. Als ware pioniers bereiden wij de komst voor van de eerste ‘echte’ Zuidassers. Wat voor mensen zullen dat zijn? Kunstenaars, CEO’s of misschien wel bijstandmoeders..? Iedereen is natuurlijk welkom in het tweede stadscentrum van Amsterdam. Maar wil je echt bij de eersten horen, hou dan rekening met een stevige hypotheek van zo’n 1,5 tot 3,5 miljoen euro. Dat betalen de durfkapitalisten dit najaar voor de eerste appartementen, die worden opgeleverd. Zij betalen vooruit zodat minder gefortuneerden kunnen volgen. Amsterdam wil een volwaardig stadscentrum met een doorsnee van de Amsterdamse bevolking. En daartoe behoren ook bijstandsmoeders. Maar voordat die te veroorloven zijn zal er eerst flink verdiend moeten worden.

Locatie, locatie en locatie zijn de drie belangrijkste factoren voor succes in de vastgoedwereld, en daarop scoort het megaproject Zuidas buitengewoon hoog. De grachtengordel, Schiphol, de A10 en straks de TGV zijn binnen handbereik. Maar hoe zit het met andere factoren? Stadsheid, sfeer en leefbaarheid zijn moeilijk voor te programmeren. Of kan alles op de Zuidas?

Het andere centrum van Amsterdam wordt ruimschoots overtroffen in bebouwingsdichtheid. Dit levert de Zuidas misschien een stedelijk karakter op, maar maakt het nog geen stad. Onderdeel van de Amsterdamse stadsheid zijn bijvoorbeeld de fietsen(wrakken) die overal staan. Bij station Zuid-WTC is het een vrolijke bende. Maar de Zuidas lijkt dit niet te verdragen. Althans de Zuidas B.V. niet: voor WTC-directeur Noordman is het in ieder geval geen tafereel dat hij graag zijn Japanse zakenrelaties voorschotelt. Een begrijpelijk standpunt vanuit zijn perspectief. Maar haaks tegenover dat van de gemiddelde VU-student, die geen zin heeft voor een dure fietsenkelder te betalen. Ligt er in deze problematische stadsheid dan wellicht een opgave voor ons?

“Amsterdamse gezelligheid is er ver te zoeken.” Aldus Bernard Hulsman in het NRC van november 2006. Dat komt volgens mij omdat de openbare ruimte van de Zuidas meer op verplaatsten dan verblijven is gericht. Toch kan schijn soms bedriegen. Toen ik met Eric-Jan ging lunchen in Pays-Bas, om wat couleur locale op te snuiven, bleek de ogenschijnlijk lege zaak compleet volgeboekt, op een plekje aan de bar na. Het werd uiteindelijk nog best gezellig, maar je moet overduidelijk je momenten kiezen. Na zessen zijn het op de Zuidas alleen de schoonmakers die voor sfeer zorgen, door de skyline nog een tijdje te verlichten. Voorlopig is de Zuidas is een kantorenpark, waarvan wij de eerste bewoners zijn, op zoek naar Amsterdamse gezelligheid.

Voor een leefbare Zuidas is een goede buitenruimte dus essentieel. In de plannen is de openbare ruimte tussen de hoogbouw bewust smal en stenig gehouden voor het juiste grootstedelijke effect. Zo kan er ook relatief hoog ingezet worden op de materialisering, zoals gebeurt is op het Zuidplein. Chique bestrating, een strakke inrichting en bomen in bakken. Tegelijk wordt de hoeveelheid openbaar groen in z’n totaliteit een stuk minder dan voorheen. Eric-Jan ontdekte al de dubieuze uitruil van straatbomen voor parken. Bovendien zijn de twee parkstroken op de nieuwe plankaart nu beide gesitueerd op het randje van de overkapping. Een makkelijke prooi voor een bezuinigingsronde, zou je kunnen doemdenken.

Maar laten we optimistisch blijven. De grote verdienste is dat met het dokmodel een onneembare barrière van infrastructuur wordt geslecht. De Buitenvelders kunnen beter de stad in; de Oudzuiders makkelijker naar de twee groene scheggen van de Amstel en het Amsterdamse Bos. Hiermee gaat de wens van Wethouder Marijke Vos in vervulling: binnen 5 minuten in een park en binnen 10 minuten in een groene scheg. Als nieuwbakken Zuidasser heb ik die tijden helaas niet kunnen klokken, toen ik zonder op kaart en borden te letten de scheggen probeerde te vinden. Zo bleek de Groene Zoom, die naar de Amstelscheg leidt, inmiddels de bouwput voor het Van Den Ende Theater. Misschien iets om als nieuwkomers in te brengen op de volgende bewonersvergadering?